Mieczysław Królik – wspomnienie

Inż. Mieczysław Królik

Mieczysław Królik tworzył powojenną infrastrukturę techniczną Białegostoku.

Inż. Mieczysław Jan Królik urodził się 14 stycznia 1911 r. w Warszawie. Zmarł 23 sierpnia 1994 w Białymstoku mając niespełna 84 lata.

W wieku 20 lat skończył naukę w Wyzszej Szkole Budowy Maszyn i Elektroniki im. Wawelberga i Rotwana w Warszawie. W 1934 r. po odbyciu zasadniczej służby wojskowej przyjechał do Białegostoku i od połowy maja 1935 r. dostał pracę w elektrowni, która znajdowała się przy ul. Elektrycznej (w pobliżu dzisiejszej ulicy Branickiego).  Początkowo pracował tam dorywczo, później został zatrudniony na stałe. Elektrownią władało wówczas Towarzystwo Belgijskie mające kilka elektrowni w Polsce, m.in. we Włocławku, Radomiu, Częstochowie.

24 lipca 1944 r. wycofujący się Niemcy wysadzili elektrownię, pozostawiając niezniszczoną jedynie starą, nieczynną od lat turbinę „Alsacienne”. 27 lipca 1944 r. do Białegostoku wkroczyła Armia Czerwona. Tego samego dnia w elektrowni spotkała się grupka 11 byłych pracowników, by pod kierownictwem Mieczysława Królika, przy doradztwie inż. Somera, podjąć próby opanowania pożaru węgla i uruchomienia tej jedynej, ocalałej, starej turbiny.

W październiku popłynął do miasta pierwszy prąd. Ponieważ moc tej turbiny była bardzo mała (400 kWh), Mieczysław Królik wraz z ekipą kilku pracowników pojechał do Zamościa, skąd na przełomie 1944 i 1945 r. sprowadzili drugą turbinę o mocy 500 kWh. Uruchomiono ją do użytku 14 kwietnia 1945 r.

Zniszczona Elektrownia w Białymstoku
Zniszczona Elektrownia w Białymstoku

10.10.1944 r. popłynął prąd. Robotnicy przez trzy miesiące pracowali nad uruchomieniem zniszczonej elektrowni
10.10.1944 r. popłynął prąd. Robotnicy przez trzy miesięce pracowali nad uruchomieniem zniszczonej elektrowni
Archiwalny artykuł o uruchomieniu turbiny w Elektrowni w Białymstoku
Archiwalny artykuł o uruchomieniu turbiny w Elektrowni w Białymstoku

W międzyczasie, 27 lutego 1945 r., ówczesny wojewoda Sztachelski – pełnomocnik do przejęcia części Prus Wschodnich, delegował inż. Królika do Białej Piskiej, gdzie uruchomił młyn i małą elektrownię wodną. Późną wiosną 1945 r. nastąpiła kolejna delegacja na Mazury – tym razem do Luczan, późniejszego Giżycka, gdzie poprowadził odbudowę i uruchomienie pierwszej elektrowni, a później wodociągów i gazowni. Dalej kierował uruchamianiem wodociągów, gazowni i innych obiektów komunalnych w Rynie, Kętrzynie, Węgorzewie, Reszelu, Olszynie i innych miastach Warmii i Mazur.

20.08.1948 r. Uruchomienie gazowni w Giżycku. Mieczysław Królik pierwszy z lewej w pierwszym rzędzie.
20.08.1948 r. Uruchomienie gazowni w Giżycku. Mieczysław Królik pierwszy z lewej w pierwszym rzędzie.
Odmrażanie wodociagu w Gizycku 1946 r.
Odmrażanie wodociagu w Gizycku 1946 r.

W czerwcu 1957 r. – po 12 latach pracy na terenach dawnych Prus Wschodnich – wrócił do Białegostoku i objął początkowo kierownictwo Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, a później także wydział Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej.

W okresie pracy Białymstoku, z inspiracji inż. Mieczysława Królika:
– powstały pierwsze nawierzchnie asfaltowe (na ul. Malmeda)
– powstały nawierzchnie asfaltowe alejek w Parku Planty
– powstało pierwsze oświetlenie jarzeniówkami alei do Teatru Dramatycznego
– utworzono Park Centralny
– zbudowano pierwsza powojenna w Polsce gazownia przy ul. Zacisze i gazyfikacja miasta
– rozpoczęto budowę oczyszczalni ścieków i oczyszczania rzeki Białej
– zbudowano Aleja 1 Maja (obecnie Aleja Piłsudskiego) – największa arteria w centrum Białegostoku
– rozpoczęto porządkowanie gospodarki komunalnej w mieście i województwie poprzez powołanie m.in.: służby drogowej, przedsiębiorstwa gazyfikacji bezprzewodowej, budowę baz MPO, MPK, MPGK, cmentarza komunalnego
– zazieleniono gruzowiska
– zbudowano szalety publiczne przy ul. Lipowej, Skłodowskiej i w Parku Planty
– zreorganizowano gospodarkę komunalną poprzez powołanie Zrzeszenia Wojewódzkiego Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej, Biura Projektów Budownictwa Komunalnego, Przedsiębiorstwa Robót Drogowych i Mostowych, służby geodezyjno-geologicznej
– zbudowano oczyszczalnie ścieków w Łapach i Czarnej Białostockiej
– uporządkowano stawy na Dojlidach.

Mieczysław Królik (w ciemnym garniturze) jako zastępca dyrektora Wojewódzkiego Biura Projektów Budownictwa Komunalnego.
Mieczysław Królik (w ciemnym garniturze) jako zastępca dyrektora Wojewódzkiego Biura Projektów Budownictwa Komunalnego.
Budowa wodociągu na ul. Warszawskiej w Białymstoku
Budowa wodociągu na ul. Warszawskiej w Białymstoku

Mieczysław Królik współpracował także przy budowie, a później rozbudowie Domu Technika NOT w Białymstoku, a także przy uruchomieniu kolorowej fontanny w Parku Planty.

Od stycznia 1976 r.  był już na emeryturze, ale aktywnie pracował jako tłumacz przy brygadach monterskich niemieckojęzycznych pracujących w Białostockiej fabryce Mebli, Chłodni Białystok, Chłodni Ełk, Politechnice Białostockiej, Zakładach Zbożowych, Garbarni w Krynkach, itd.

Nawiązał też współpracę z kołami niewidomych w Bielsku Podlaskim, Hajnówce, Michałowie, Łapach i innych miastach.
Za swoją prace wielokrotnie był nagradzany i odznaczany. Otrzymał m.in.:
– medale Zasłużony Białostocczyźnie (brązowy, srebrny, złoty)
– Krzyż Zasługi – brązowy i złoty
– Krzyż Zasługi dla ZHP ze złotym wieńcem
– Krzyż Kawalerów Polonia Restituta
– Order Sztandaru Pracy.

Wspomnienia spisał
Mirosław Królik, syn Mieczysława Królika
Obecnie Przewodniczący Komisji Rewizyjnej Oddziału PZITS w Białymstoku

ZDJĘCIA BIAŁEGOSTOKU INŻ. MIECZYSŁAWA KRÓLIKA

Inż. Mieczysław Królik pozostawił po sobie bardzo wiele ciekawych zdjęć Białegostoku z przełomu lat 50 i 60. Fotografie pokazuja miasto jakiego już nie ma – brukowe ulice, stare domy stojące w miejscach, gdzie obecnie przebiegają szerokie ulice Białegostoku. Prezentujemy dziś kilka tych fotografii. Pozostałe postaramy się pokazać zimą.

Ulica Branickiego i widok na domy przy ul. Pałacowej, stojace w miejscu gdzie obecnie jest rondo
Ulica Branickiego i widok na domy przy ul. Pałacowej, stojace w miejscu gdzie obecnie jest rondo
Stary wiadukt Dąbrowskiego (Fot. M. Królik)
Stary wiadukt Dąbrowskiego (Fot. M. Królik)
Widok z ulicy Częstochowskiej. Na środku ul. Grochowej stoi dużych rozmiarów budynek (Fot. M. Królik)
Widok z ulicy Częstochowskiej. Na środku ul. Grochowej stoi dużych rozmiarów budynek (Fot. M. Królik)